Islam is ouderwets?

Of is de islam juist prima te verenigen met de 21e eeuw?

In naam van Allah de Barmhartige de Genadevolle. En vrede en zegeningen zijn met eenieder van de profeten evenals met hen die hun boodschap volgen. Het onderwerp wat in deze video besproken zal worden is: Islam is ouderwets?.

De islam wordt vandaag de dag veel besproken. Een van de ideeën is dat de islam niet meer past bij de samenleving. Zo hoor je bijvoorbeeld wel eens schertsend dat de islam een 1400 jaar oude woestijnreligie is, die niet meer geschikt is voor vandaag de dag. Ook wordt er bijvoorbeeld gezegd dat het Westen ver vooruit is wat betreft de positie van de vrouw, en dat de islam ook een dergelijke ontwikkeling nodig heeft. Hier zal in deze video op ingegaan worden. Voordat ik dat doe,  moet ik eerst benadrukken dat deze lezing niet gaat over modernisering in technologische zin, of wat betreft wetenschap, enzovoorts. Dit zijn zaken die de in de islam geen probleem vormen, zolang deze zaken natuurlijk profijtvol zijn. Deze video gaat dus over modernisering wat betreft het geloof.

Allereerst, waar gaat de oproep over modernisering van de islam eigenlijk over? Het is op het eerste gezicht niet gericht op waar een moslim in gelooft en geloofszaken, zoals bijvoorbeeld dat niets of niemand het recht heeft aanbeden te worden behalve Allah. De oproep tot modernisering lijkt echter over de praktische naleving en implementatie van de islam te gaan, zoals bijvoorbeeld de positie van de vrouw of dat een vrouw haar schoonheden bedekt binnen de islam. Echter, deze praktische invulling komt natuurlijk voort uit het geloof. Immers, iemand zal nooit oprecht de Islam praktisch kunnen naleven zonder erin te geloven. De praktische invulling en het geloof zelf zijn daarom onlosmakelijk met elkaar verbonden; voordat we modernisering bekijken moeten we dus kort begrijpen hoe dit in verband staat met het geloof.

Over de geloofszaken in de islam kan veel  geschreven worden. De basis van de islam is dat niets of niemand aanbeden dient te worden behalve Allah, en dat Mohammed Zijn laatste boodschapper is. Ik zal me hier beperken tot het relevante punt dat hiermee samenhangt: Dat Allah Zijn laatste profeet Mohammed (vrede zij met hem) heeft gestuurd met de laatste en complete boodschap voor de gehele mensheid tot aan de Dag des Oordeel. We lezen in de Koran, hoofdstuk 5:3:

الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِيناً

Nu heb Ik uw godsdienst voor u vervolmaakt, Mijn gunst aan u voltooid en de Islam voor u als godsdienst gekozen.

Daarom is de levenswijze (de islam) die Hij via zijn profeet Mohammed (vrede zij met hem) heeft geopenbaard een perfecte levenswijze, geschikt voor alle tijden en plekken, afkomstig van de Alwetende. Bij dit geloof hoort dus ook dat God meer kennis heeft dan Zijn schepselen, en beter weet wat goed voor hen is. Een voorbeeld wat dit kan verduidelijken is een ingewikkeld apparaat met een handleiding. Iedereen zal, alvorens dit apparaat te gebruiken, eerst de handleiding van de maker raadplegen en deze dan ook volgen. De mens en samenleving zijn nog veel ingewikkelder, en daarom nemen moslims de handleiding van de Maker van diezelfde mens. Deze handleiding is de openbaring die gegeven is aan de profeet Mohammed, vrede zij met hem.

Nu kunnen we beter het vraagstuk omtrent modernisering begrijpen: Het moderniseren van de praktische invulling van de islam, waarvan een controversieel voorbeeld de hoofddoek is, betekent in feite het veranderen van het geloof van de islam. Dit omdat een moslim alleen maar praktische invulling geeft aan de islam, omdat hij gelooft dat deze praktische invulling afkomstig is van Allah, geopenbaard via Zijn profeet. Wil je dus een moslim wijs maken dat hij zijn praktische invulling van zijn geloof moet veranderen, dan zal je hem moeten overtuigen van het idee dat zijn levenswijze (wat in feite de islam is) niet meer de meest geschikte levenswijze is voor de mens, en dus niet afkomstig kan zijn van een Alwetende en Alwijze God. Was het namelijk wel afkomstig geweest van een Alwetende en Alwijze God, dan zou er geen modernisering nodig zijn.

Je zult hem (de moslim) dus moeten overtuigen dat God het hier, bijvoorbeeld met betrekking tot de hoofddoek, niet bij het rechte eind had, en dat de mens hier beter weet wat goed is voor zichzelf. En dit valt niet te rijmen met het Godsbeeld in de islam; in de islam kennen we God namelijk geen enkele tekortkoming toe. Anders zou Hij toch geen God zijn? Wie zijn wij dan om de richtlijnen van God aan te passen? Dat gezegd hebbende, zien we dus dat de oproep tot modernisering van de Islamitische levenswijze neerkomt op het veranderen van fundamenten van het islamitische geloof: Het toeschrijven van een tekortkoming aan God, dat Hij niet zou weten wat goed past bij de mensen die 1400 jaar later zouden leven in andere gebieden dan de woestijn.

Iemand die oproept tot modernisering van de islam is het dus, bewust of onbewust, niet eens met een van de fundamenten van de islam: Namelijk dat Allah, die de mens beter kent dan dat de mens zichzelf kent, en weet wat bij hem past, Zijn allerlaatste boodschapper heeft gestuurd (Mohammed, vrede zij met hem) met de beste levenswijze voor aller tijden. De discussie over of de islam wel of geen modernisering nodig heeft gaat dus veel dieper dan iets als het hoofddoekje, of de positie van de vrouw, enzovoorts. Het is gebaseerd op de aanname dat de boodschap waarmee de profeet Mohammed (vrede zij met hem) kwam geen Goddelijke boodschap is. Het gaat dus eigenlijk om de basis van het geloof: Is de islam wel of geen Goddelijke boodschap? Zo ja, dan heeft deze boodschap geen modernisering nodig.

Zo niet, dan hoeven we het in de eerste plaats niet te volgen, en dus ook niet te moderniseren. En dit (of de islam een Goddelijke boodschap is) is een geheel andere discussie, waar velen die oproepen tot modernisering van de islam niet bij stil gestaan hebben, omdat zij zich dikwijls niet verdiept hebben in de basis van de islam, en de overtuigingskracht ervan; in plaats daarvan hebben zij zich beperkt tot enkele praktische zaken (bijvoorbeeld het hoofddoekje) van het geloof. De discussie of de islam wel of niet van God komt is niettemin een belangrijke discussie, waar de islam overtuigende argumenten voor heeft; om meer te weten bekijk ook de video “Islam is blind geloven” in deze categorie.

Maar zelfs als we ons zouden beperken tot deze praktische zaken van de islam en deze goed zouden bestuderen, en de samenleving waarin we leven zouden kennen, dan zouden we verbaasd zijn. Verbaasd, omdat de islam meer dan 1400 jaar geleden in de woestijn al de oplossingen had voor veel problemen van vandaag, de dag in het Westen. Hiervan zijn vele voorbeelden te noemen, en ik zal me beperken tot enkele. Naar schatting heeft bijvoorbeeld 10% van de Nederlandse bevolking in de leeftijd 16-69 problemen met alcohol. Alcohol kan onder andere leiden tot (huiselijk) geweld, problemen met de openbare orde en gezondheidsproblemen. De maatschappelijke kosten vandaag de dag bedragen volgens schattingen zelfs enkele miljarden euro’s per jaar.

Verder lijkt drugsproblematiek een vrijwel onoplosbaar probleem in Westerse samenlevingen; de strijd tegen drugs is niet effectief en kost veel geld. In Islamitische samenlevingen heeft deze problematiek niet of nauwelijks (in het geval dat de islam niet wordt nageleefd) een rol gespeeld, aangezien de islam alcohol en drugsconsumptie en wat daarnaar leidt niet toestaat. Sterker nog, in de pre-islamitische periode vloeide er veel alcohol op het Arabische schiereiland, maar de islam deed de alcohol en bijbehorende problemen grotendeels verdwijnen.

Een ander voorbeeld is seksueel geweld, waar in Nederland volgens onderzoek “schrikbarend veel” vrouwen, een derde van de vrouwen tussen 15-70 jaar, slachtoffer van is. De islam leert de gelovige mannen en vrouwen hun blikken neer te slaan en niet met lust gevoelens te kijken naar het andere geslacht, en het leert om in een afgesloten plek niet alleen te zijn met iemand van het andere geslacht die niet directe familie is, en het moedigt aan om de man en vrouw in hun behoeften te voorzien binnen het huwelijk, enzovoorts. Tevens moedigt de islam binnen het huwelijk aan dat de man zijn best doet om zijn vrouw in haar behoeften te voorzien, en andersom, en zij mogen elkaar hierin niet schaden.

Dit zijn allemaal praktische regels uit de Islam die ervoor zorgen dat seksueel geweld, een echt probleem in de Westerse samenleving, voorkomen wordt. Ook zijn er vele andere interessante voorbeelden, zoals het feit dat de profeet, vrede zij met hem, 1400 jaar geleden de mensen opdroeg minstens een keer per week te douchen, hun tanden te poetsen, een lekker geurtje op te doen, fris voor de dag te komen, enzovoorts. Dit terwijl in de middeleeuwen in Europa men zich nog nauwelijks waste.

Concluderend kunnen we zeggen dat de vraag in feite niet is of de islam toe is aan modernisering. Uiteindelijk komt deze vraag namelijk neer op de volgende vraag: Is de islam wel of geen levenswijze geopenbaard door God? Het antwoord hierop, wat ja of nee is, maakt elke verdere discussie over modernisering overbodig. Als het antwoord namelijk ja is (dus het is een boodschap van God), ongeacht wat we dan van de islam vinden, rest ons niet anders dan de boodschap te volgen. Als het antwoord nee is (dus dat het geen boodschap van God is), dan hoeven we het ook niet te volgen, laat staan te moderniseren.

En deze kwestie, of de islam wel of niet van Allah komt, gaat verder dan de praktische zaken; het gaat terug tot op de overtuiging. Het is een andere kwestie, maar niettemin een belangrijke kwestie die elders op deze website aan het licht komt. Maar zelfs als we alleen naar de praktische zaken kijken in de islam, zullen we zien dat het de oplossing bevat voor de problemen van de mensheid vandaag de dag in de stad, net zo goed als voor de mensen van 1400 jaar geleden in de woestijn.