Islam is blind geloven?

Of heeft het aansluiting op het verstand?

In naam van Allah de Barmhartige de Genadevolle. En vrede en zegeningen zijn met eenieder van de profeten evenals met hen die hun boodschap volgen. Het onderwerp wat in deze video besproken zal worden is: Islam is blind geloven?.

Het beeld dat we van geloof hebben in Nederland komt niet uit de lucht vallen. Het is gebaseerd op onze ervaringen met geloof, zowel ervaringen uit het verleden als het heden. Deze ervaringen maken dat we op een bepaalde manier naar geloof kijken. Het kan dan voorkomen dat iemand geloof in zijn algemeenheid beoordeelt, op basis van wat hij kent van slechts dat ene geloof waar hij enigszins bekend mee is. Echter zo’n generalisatie is onterecht: Hoe kan men een oordeel over alles klaar hebben op basis van de kennis over slechts een zaak? In dit stuk zal daarom worden beargumenteerd dat de manier waarop we in “het westen” naar geloof kijken, niet los staat van onze geschiedenis en ervaring, en dat we dit beeld van geloof niet kunnen generaliseren naar de Islam.

De islam kent immers niet dezelfde geschiedenis. In plaats daarvan zal duidelijk worden dat de islam een radicaal andere benadering kent wat betreft het geloof; een uitermate geschikte, doch voor velen onverwachte benadering: de benadering met het verstand. De geschiedenis van een volk heeft invloed op de opvattingen van dat volk. De geschiedenis van Europa omtrent geloof kan niet binnen enkele regels beschreven worden, en dat is ook niet het doel van dit stuk. Ook is het niet het doel om het christendom of de katholieke kerk zwart te maken. Het doel van dit stuk is om een van de uitwerkingen te beschrijven die de katholieke kerk in de middeleeuwen had op de samenleving. Wanneer we die uitwerking begrijpen, kunnen we ook beter begrijpen hoe veel mensen vandaag de dag tegen geloof aankijken. Deze uitwerking die de heersende interpretatie van het christelijke geloof in die tijd op de samenleving had was: de Verlichting.

In de middeleeuwen botste de katholieke kerk met mensen die andere doctrines en opvattingen hadden en deze mensen werden vervolgd. De dogma’s van de katholieke kerk werden in stand gehouden door de samenwerking van kerk en staat: de koning beriep zich op zijn door God gegeven recht om te regeren, de kerk stond erachter dat de koning in naam van God regeerde, en de koning verdedigde de kerk weer op zijn beurt. Zo was het mogelijk dat koning en kerk samen regeerden en in naam van geloof onrecht aandeden aan de bevolking. Ook wat betreft wetenschap botste de kerk met ontdekkingen die gedaan werden. Een voorbeeld hiervan was Galileo Galilei, die levenslang huisarrest kreeg omdat hij stelde dat de aarde om de zon draaide, en niet alles om de aarde.

Onafhankelijk denken en het gebruik van het verstand botsten dus met de heersende interpretatie van de Bijbel en dit leidde tot onderdrukking van de rede. Niet zo gek dus, dat men toe was aan verandering. Dit werd ingeluid met de Verlichting. De Verlichting keerde zich tegen het kerkelijk gezag en was dus een reactie op het dogmatische autoriteitsgeloof wat het verstand onderdrukte. De zinspreuk van de Verlichting is niet voor niets: Durf je van je eigen verstand te bedienen!

In dit licht bezien, is het te begrijpen waarom dit in Nederland vandaag de dag de manier is waarop we geloof en het verstand beschouwen. De geschiedenis van geloof in Europa leidde ertoe dat men een conflict ervoer tussen rede en verstand enerzijds en geloof anderzijds. Dus tijdens de Verlichting werd de rol van religie in de samenleving teruggedrongen. Het beeld van geloof heden ten dage in Nederland is dan ook dat je het doet om spirituele redenen, niet met je verstand. Iets wat je niet in het dagelijks leven moet toelaten, en al zeker niet op staatsniveau. Het is, zo denken velen, iets wat je gewoon maar moet geloven en waar je uiteindelijk niet teveel bij moet nadenken.

Echter kunnen we, na de geschiedenis van geloof in Europa begrepen te hebben, nu ook begrijpen dat dit beeld van geloof niet op universele waarheid berust: het berust slechts op de geschiedenis van het geloof in Europa. Het is daarom niet mogelijk om in datzelfde licht de islam te bezien, aangezien de islam die geschiedenis niet kent. Om de islam daadwerkelijk te begrijpen, moet men de islam op zichzelf bekijken vanuit een blanco perspectief.