Het gebed leren

Advies over het in praktijk brengen van het gebed.

In naam van Allah de Barmhartige de Genadevolle. En vrede en zegeningen zijn met eenieder van de profeten evenals met hen die hun boodschap volgen. Het onderwerp wat in deze video besproken zal worden is: Het gebed leren.

Als je de islam voor het eerst tegenkomt en haar aantrekkingskracht voluit ervaart, zul je meer van deze mooie religie willen weten. Na de eerste verkenningen, komt er vervolgens een punt waar voorbij je in aanraking zult komen met de praktische gevolgen van het moslim zijn. Islam is namelijk ook een zeer praktische religie, waarvan de invulling een belangrijk deel van je dag zal worden. Een van de belangrijkste zaken in de islam is het gebed dat 5x daags plaatsvindt. Dat lijkt misschien weinig als je kijkt naar andere religies. In de islamitische theologie wordt echter onderscheid gemaakt tussen diverse niveaus van ‘bidden’: ‘ibaadah (aanbidding in het algemeen), salaah (het ritueel gebed, 5x daags) en doe’a (smeekbeden, of schietgebedjes, in diverse situaties).

Aanbidding kun je beschouwen als het geheel van goede daden dat een moslim doet omwille van God en met Hem in gedachten. Doe’a zijn korte gebeden die in bijna elke situatie gedaan kunnen worden (tijdens slapen gaan, opstaan, eten, reizen, werken, leren etc). Je kunt ze misschien vergelijken met schietgebedjes zoals deze in de Christelijke traditie nog wel eens gedaan worden. Het rituele gebed, ofwel de salaah, is echter een geritualiseerde vorm van aanbidding, specifiek aan de islam, met diverse bewegingen en uitspraken, die de moslims hebben geleerd van de Profeet Mohammed (vzmh). Overigens zul je sommige handelingen van het islamitisch gebed in andere tradities (Christelijke, Joodse, Hindoeïstische) terugvinden, zoals bijvoorbeeld de teraardewerping (ook wel: prostratie).

Tijdens het proces van die verkennende tocht langs diverse bronnen van islamitische kennis (andere moslims, boeken, lezingen, video’s), zul je op gegeven moment overgaan op een specifiekere zoektocht naar islamitische informatie. Nu is het gebed een van de belangrijkste pilaren van de islam, dus je kunt je voorstellen dat er ontzettend veel over geschreven en gesproken is. Zelfs in het Nederlandse taalgebied, waar toch niet bijzonder veel vertaald is, kun je zonder moeite tientallen gebedsboekjes vinden. Een aantal daarvan zijn geschreven door min of meer bekende mensen, sommige zijn door specifieke etnisch-culturele instellingen uitgegeven, soms zorgvuldig verzorgd met zowel Arabische als tekst in transliteratie, af en toe met foto’s of tekeningen die de diverse houdingen van het gebed aangeven.

Ik heb er zelf een sport van gemaakt om zoveel mogelijk gebedsboekjes aan te schaffen en ze goed te lezen. In het begin viel me niet zoveel verschillends op. De reden hiervoor is simpel: in de basis zeggen ze allemaal hetzelfde, nl. dat het gebed vijfmaal daags plaats vindt, begint met ‘Allahoe Akbar’ (God is De Grootste) en eindigt met ‘Assalaamoe ‘aleikoem wa rahmatoellah’ (vrede zij met u en de barmhartigheid van God). Als je wat aandachtiger leest, kom je allerlei kleine verschillen tegen. Sommige van die verschillen zijn niet belangrijk. Dit zijn de diverse manieren waarop de profeet zijn gebed verrichtte, waarbij het ene boekje meer aandacht geeft aan de ene uitvoering, en het andere boekje weer meer aan het ander. Sommige van die verschillen zijn lastiger te classificeren. Het kan dan ook zijn dat er ergens een fout is ingeslopen (vertaalfout, zetfout, theologisch probleem), het kan ook een langlopend verschil van inzicht tussen theologen zijn.

Als je deze boekjes als leek leest, is het daarom misschien het beste om de overeenkomsten te volgen en de meningsverschillen te laten voor wat ze zijn. Als je echt moslim wilt worden en het gebed op de manier gaat verrichten zoals de profeet dit deed, dan is het waarschijnlijk verstandig om een ‘hulplijn’ in roepen. Je kunt dan te rade gaan bij een moslim die zich bewust bezig heeft gehouden met zijn/haar gebed en die jou de diverse zaken kunt uitleggen. Op die manier kun je soepeltjes de overgang begeleiden van het zoeken van algemene informatie over de islam, naar specifieke kennis over islamitische zaken (zoals het gebed). De gebedsboekjes kunnen je hierbij al helpen (zelfstudie is zwaar onderschat!) maar om je weg te vinden door het bos van meningsverschillen, is het altijd handig om iemand naast je te hebben die meer kennis over het gebed heeft dan jijzelf.