Rafiq werd moslim

"Mijn moeder zag dat de islam mij positief veranderde."

In naam van Allah de Barmhartige de Genadevolle. En vrede en zegeningen zijn met eenieder van de profeten evenals met hen die hun boodschap volgen.

Interviewer: Ik zoek mijn toevlucht bij Allaah tegen de satan, de vervloekte. In de Naam van Allaah, de Meest Barmhartige, de Meest Genadevolle. Alle lof is aan Allah. Zegeningen en vrede zij met de Boodschapper van Allah. En vervolgens. As-Salaamu ‘alaykum wa barakaatuhu (Vrede zij met jullie, en de Zegeningen), beste kijkers, bij nog een aflevering van ‘Waarom islam’. We zijn hier bij de derde grote nationale bekeerlingendag en we hebben een speciale gast in ons midden, Rafiq Fris, een oudgediende binnen onze Ummah (gemeenschap) en hij zal zijn levensverhaal met ons gaan delen. Rafiq, welkom!

Ja, dank u.

De eerste vraag: Hoe zag uw leven eruit in uw pre-islamitische tijd en in welk jaartal was dat?

Nou, ik kom uit een gereformeerd nest, dus mijn opa van moederskant was een gereformeerde ouderling in de kerk en ik ben in het begin van de tweede Wereldoorlog geboren, als u zich dat nog kan herinneren.

1940 inderdaad.

Ja, zie je. Nou, en toen ik school afgemaakt heb in Haarlem, het christelijk Lyceum, wilde ik niet in de militaire dienst gaan. Dus dat had niets met islam te maken (…) maar dat was gewoon mijn visie.

Was u pacifistisch of?

Ja, ik weet niet of ik, anarchistisch misschien.

Dat is echt een beetje de stevige…

Jazzmuziek enzovoorts, toen al. Dus ja, ik heb ook nooit de belijdenis gedaan in de kerk. Op een gegeven moment ben ik gestopt met de catechismus en lessen te volgen enzovoorts. Dus, ik had al mijn twijfels, maar ik wist verder ook helemaal niets over de Islam of moslims dus.

Ja, want er waren toen nog geen gastarbeiders. U had totaal geen beeld over de islam?

Geen enkel idee zelfs…

Wat was de islam voor jou op dat moment? Een vreemde eigenlijk?

Helemaal.. alleen één pagina in de geschiedenisboekjes over de Moren in Spanje één pagina in het aardrijkskunde boekje over de wereldreligies met het fotootje van de Ka’ba.

Was dat het?

Dat was het in die tijd.

Ongelofelijk als je naar de huidige tijd kijkt natuurlijk.

Ja, dat was het en ik kan me nog herinneren ook dat bijvoorbeeld wat andere volkeren of andere rassen betreft, toen ik op de lagere school zat dat ik mij een keertje vreselijk schrok toen er een zwarte man over het plein kwam lopen. En ik heb daar later vaker aan teruggedacht, in Zuid-Afrika, dus die Afrikanen daar, Afrikanen niet Afrikaanders, dus toen ze voor de eerste keer die Hollandse boeren daar zagen binnenkwamen, toen moesten ze ook zo gekeken hebben. Hè, toen moesten ze ook gek gekeken hebben toen ze de eerste keer die Zeeuwse boeren daar van die schip af zagen te komen. Nou goed, dus ik ben naar Zuid-Afrika geëmigreerd en daar heb ik eigenlijk voor het eerst kennis gemaakt met islam.

Hoe ging dat in zijn werk?

Nou, ik werkte op een Nederlandse bank in Zuid-Afrika, in Victoria. En vanaf het dak waar het restaurant was, kon je dan kijken op het binnenhof als het ware van het gebouwencomplex en allemaal. Daar was een moskee, dat was een, heb ik later dus begrepen, een Indische moskee wat je hier in Nederland tegenwoordig Hindoestaan genoemd zou worden. En dat waren moslims uit Indië die daar naartoe gekomen zijn, die daar ook winkels hadden enzovoorts. Nou, daar ben ik wel eens naartoe geweest om te kijken, op een vrijdag. Maar ik ben niet verder dan het hek gekomen.

Hoe kwam dat? Wat was het grootste obstakel?

Nou, niemand heeft mij uitgenodigd. Niemand heeft mij binnen gevraagd. Ik zag wel mensen aan het wassen en zo en ik vroeg me af waarom ze op die manier zich wasten, maar goed, verder ben ik niet gekomen. Later ben ik naar Kaapstad geweest, verhuisd, en in Kaapstad heb ik meer kennis gemaakt met moslims, ook van Indonesië afkomstig, door de Nederlanders steevast Maleisiërs genoemd. Alles vanuit die kant werd Maleisisch genoemd: Maleisische taal, Maleisische mensen, enzovoorts. Dus daar heb ik eigenlijk vrienden ook gekregen vanuit...

Is daar zeg maar uw bekering tot de islam uit voortgevloeid?

Nou, dat was niet direct, dat was meer op sociaal gebied, sociaal-cultureel gebied. Ik kan me wel herinneren dat ik een keer… ik kwam bij de Tafelberg en een gids was een van die vrienden van Maleisische afkomst en die had zijn eigen potje meegenomen. En ik had speciaal voor hem ook vlees gekocht maar dat was dan geen varkensvlees, maar dat was niet goed genoeg want het moest ook van de islamitische slager zijn. Nou goed, dat begreep ik ook niet allemaal maar daar hebben we wel een interessant argument over gehad boven die Tafelberg.

Nou dan ben ik dus, na vier jaar apartheid ben ik weer vertrokken uit Zuid-Afrika, over het land, en ben ik door Oost-Afrika gekomen. En dan is me wel opgevallen dat in Oost-Afrika die zegmaar die immigranten daar, die zich daar ook gesetteld hebben uit de Arabische landen, die hadden dus een heel andere houding ten opzichte van de lokale bevolking dan bijvoorbeeld…

Wat voor houding dan?

Nou ja, die hebben veel meer, wat eigenlijk sommige mensen nu in Nederland van de PVV onder andere zo graag willen dat buitenlanders zich moeten integreren… die hadden zich veel beter geïntegreerd, die hele Swahili-cultuur is een mengcultuur. Swahili is eigenlijk ook een Arabisch woord. Voor degenen die Arabisch kennen, sawahil is het meervoud van sahil, dat is kust. Dus dat is het Arabische woord voor kusten, alles wat met de kusten te maken hebben. Dat is dus een hele mengcultuur geworden.  Swahili is ook de taal van heel Oost-Afrika geworden, een soort link met Frankrijk. Dus heel anders dan in zuidelijk Afrika waar de Engelsen en Nederlanders zich altijd zo arrogant gedragen hebben en op een…

Maar wat is uiteindelijk de reden geweest om de Islam te omarmen, concreet?

Dus ja, kijk, daarna ben ik met een oude bekende uit Zuid-Afrika opgetrokken, in Europa. Ik heb hem ook geholpen met naar Europa te komen, concerten voor hem georganiseerd. En, dat was een jazzmusicus of muzikant – of hoe je dat noemen wil – en als je hem vraagt of hij jazz speelt, dan zal hij dat ontkennen maar goed, hij speelt zijn eigen muziek. Mensen noemen dat jazz. En, ik ben met hem rondgetrokken en hij was een aantal jaren, hij was eigenlijk, door die frustraties omdat hij dus geen blanke was in Zuid-Afrika en wel wat te zeggen en te doen en te – hoe zeg je het – presenteren had, was hij gefrustreerd en was hij aan de drank geraakt. Nou hij was, vooral als hij ging drinken, dan was hij echt onmogelijk en verder met roken en noem maar op, hè. Womanizen enzovoorts, van alles, al die slechte dingen die men vaak ook met de jazz associeert. En ik heb hem dus een tijd niet ontmoet en ik was ondertussen zelf in Marokko geweest en in Algerije en in Tunesië, een reisje door Noord-Afrika…

Echt een globetrotter, meneer Fris.

Zoiets, een wereldburger noem ik het. En eh, goed, ik hem heb weer ontmoet en toen, in Zwitserland, en toen was hij moslim geworden. Heel zijn leven veranderd. Hij dronk niet meer, hij was echt goed met zijn vrouw, hoe het hoorde enzovoorts. En…

- Soebhaanallaah. (God is vrij van tekortkomingen.)

En hij heeft mij ook, ik had een boek van hem geleend met du’aa’s (smeekbeden), waar ik dus in keek wat die uitdrukkingen in het Arabisch zoals salaam (vrede) en bismillaah (in de Naam van God) enzovoorts, wat dat allemaal betekent. En dat heb ik weer aan hem teruggeven en hij zei: “Nee, dat moet je niet aanraken.”  En wat is er aan de hand nou? Mijn oude vriend.. Wat is er gebeurd? Dus hij was ook, hij was al begonnen met bidden enzovoorts en met andere dingen, die tahaara (reinheid) dus. Hij nam die tekst ook letterlijk van: “Laa yamassuhu illa almutahharoon.” (“Dat niemand aanraakt dan de gereinigden.”)

Verklaar voor de kijkers.

Ja, de Koran mag niet aangeraakt worden door ongelovigen dus, dat heb ik in de, toen ik in de gevangenis werkte, heb ik ook veel mee te maken gehad, van moslims die zeiden: “nee je moet niet de Koran aanraken”. Maar ja, jullie willen toch een Koran hebben, hoe moet ik het dan doen? Maar goed, dat is weer even een ander verhaal. Ehm, dus dat is de achtergrond van hoe ik dus eigenlijk via de muziek en de liefde voor muziek en vooral voor spirituele muziek, zoals de Mattheus Passion vroeger die mijn ouders ook in de kerk hoorde zingen waar ik als kleine jongetje dan bijstond. Nou, vanuit die liefde ben ik dus ook, en ook vanuit mijn gevoel van sociale rechtvaardigheid, zegmaar tegenstander van de apartheid en een beetje anarchistische achtergrond enzovoorts, nou, dus dat vond ik wel wat. Ik was ook op zoek.. ik was op zoek, ik was dus niet meer Christen want dat had ik in Zuid-Afrika al afgeleerd. En, was ik wel op zoek naar een eh, geestelijke weg zegmaar.

En welke datum dacht u concreet moslim te worden? Hoe is dat gegaan?

Nou ja, dat is natuurlijk een heel proces geweest maar op een gegeven moment dan, door het zegmaar de invloed van mijn vriend hè, ben ik dan meer over de islam, ben ik mij daar mij meer in gaan verdiepen. En dan ben ik op een gegeven moment heb ik dan ook gevraagd, was ik toevallig ook weer in Nederland, heb ik gevraagd naar een Moskee en daar had je alleen die Ahmadiyyah moskee.

Dat was beperkt toen in Nederland hè.

En dan heb, dacht ik wel dat ik daar dan – dan is denk ik, de meesten van onze generatie, die toen Moslim zijn geworden, die hebben waarschijnlijk de shahaadah (geloofsgetuigenis) in die Ahmadiyyah moskee, Mobarak Moskee, in Den Haag afgelegd.

Hoeveel moskeeën waren er op dat moment?

Maar zonder dat wij wisten wat dat betekent.

Over welk jaar hebben we het dan?

We hebben het dan over 1968-’69.

Hoeveel moskeeën waren er op dat moment?

Er was alleen de Mobarak Moskee in Den Haag.

Eén moskee, in heel Nederland?

Er was verder niets. Ja, er was wel een moskeetje in Balk, in het Gaasterland voor de Molukse kamp daar, maar dat was alleen aan enkele insiders zoals Abdulwahid van Bommel die een vriend was van Ibrahim Spalburg die getrouwd was met een dochter van één van de KNIL-soldaten, Molukse KNIL-soldaten, die dat wisten. Maar dat wist ik niet natuurlijk, in de grote steden wist niemand dat. En zo was het ook in Zwitserland, er was alleen één moskee in Zürich, dat was ook een Ahmadiyyah moskee. En zo was het ook in Denemarken en in Kopenhagen. In Engeland trouwens, in Woking ook, die in Woking is later een sunni moskee geworden maar was oorspronkelijk ook een Ahmadiyyah moskee. En wat wisten wij van Ahmadiyyah Muhammadiyah, wij wisten niet eens wat het verschil tussen Ahmad en Mohammad was, dus…

En u sprak, u heeft daar uw shahaadah (geloofsgetuigenis) uitgesproken? En vanaf dan was u dus moslim?

Ja.

En wat veranderde er in uw leven? Wat veranderde er allemaal?

Wat veranderde, is dat ik niet meer alcohol dronk, dat is één van de dingen, ik had nooit zoveel gedronken. En ik ben ook gestopt met roken. En, euh, ik ben gaan bidden, ik ben gaan leren hoe om op bepaalde gezette tijden structuur aan het leven brengen, aan God te denken, moreel ook meer verantwoord, een doel in het leven te hebben. Want ik denk eigenlijk, een van de dingen die mij ook geconfronteerd heeft met mijn voorislamitische levenshouding of levenswijze, was het feit dat mijn eerste vrouw overleden was. Dat was wel een soort shock voor mij geweest. En dus, dan ben ik echt gaan nadenken over wat eigenlijk…

De zin des levens?

Precies, de grote vragen. Dat was zegmaar wel een harde hand van Allaah, harde hand van God geweest, om mij dus te dwingen om mijn zegmaar onbezonnen levenswijze te veranderen. En euh ja..

Hoe voelt u zich nu?

Een ding wil ik ook nog even vertellen, voordat je naar nu gaat. Toen ik bij mijn ouders kwam, mijn moeder, die was echt, die was blij. Ze zag dus kennelijk iets dat in mij veranderd was, ten goede. Ze was blij, ze was er blij over. Ze heeft er geen probleem mee gehad. Ze was zelfs, toen ik haar uit Marokko, ik ben toen weer een keer naar Marokko gegaan om Arabisch en de islam te bestuderen, en toen heb ik haar dus ook geschreven en toen was ze ook bereid om tot de islam over te gaan. Alleen later, toen ze erover nadacht wat het dan inhield en dat mij ook gevraagd had, of ze zich eventueel anders zou moeten kleden en gedragen en zal gaan bidden enzovoorts.

Toen dacht ze: “Hoe kan ik dat alleen doen als al die mensen om me heen hetzelfde geloof aanhangen en ik in mijn eentje zou moeten veranderen?” Maar, om praktische redenen dus. En dat is ook eigenlijk… Ehm als je dus nadenkt over hoe je die islam dan nu ziet en hoe je, hè, nadat ik zo’n tijd moslim ben geworden… Dan kom je ook eigenlijk weer tot hetzelfde wat je zegt van… Waar het eigenlijk om gaat, is het geloof en die uiterlijke… Dat Islam eigenlijk is een set van regels zoals de mensen zeggen, ik beschouw het als een…

Hoe kijk je dan naar het vooroordeel?

Ja, een set regels. Ja, die regels voor mij zijn geen probleem omdat die mij geholpen hebben om mijn geloof aan op te hangen zegmaar, een mooie kapstok om je geloof aan op te hangen. Het heeft mij geholpen om het ook vorm te geven en om het concreet te maken. Maar… aan de andere kant, het gaat niet om de regels. Want je hebt het niveau van islam, en dan van Iman en van Ihsan om het in het Arabisch uit te drukken. En islam is zegmaar de basis, de vorm en de regels enzovoorts. Die zijn er ook in de Bijbel die dus helpen om de daad vorm te geven. Maar wat echt belangrijk is, de essentie, is het innerlijke spirituele aspect en de perfectie daarvan is de ihsan, wat het hoogste niveau is. Wat de Profeet ook gezegd heeft van: Dat je Allah dient en aanbidt alsof je Hem ziet…

En als je Hem niet ziet…

En als je Hem niet kan zien en je kan Hem niet zien, maar je realiseert wel, voortdurend ben je je ervan bewust dat Hij jou wel ziet. Dat is dus ook wat met… met Taqwa (godsbewustzijn) heb je ook hetzelfde, wat weer terugkomt, een bewustzijn. Het bewustzijn van God leeft en van Gods aangezicht.

Meneer Fris, prachtig verteld, geweldig verhalen maar… hoe voelt u zich nu, anno 2010, als moslim?

Ja, ik voel mij wel… ik voel mij wel lekker. En, ik ben ook nog redelijk gezond.

Alhamdulillaah. (Alle lof aan God)

Zowel van lichaam als van geest, hoop ik. Dus als ik.. als ik nadenk over wat ik allemaal had willen doen in mijn leven, dan is er niet zoveel van terecht gekomen maar aan de andere kant… Ja, ik heb niet zoveel bereikt in dit wereldse maar ik hoop dat het een goede voorbereiding is voor het volgende.

Tenslotte heeft u nog advies voor de bekeerlingen, voor de bekeerling anno 2010? De bekeerling die vandaag bijvoorbeeld de shahaadah (geloofsgetuigenis) heeft uitgesproken in deze Moskee?

Ja, een advies, ik heb wel een advies maar hoe die even zo snel te formuleren, dat is natuurlijk…

Doe maar rustig aan.

Ehm, ik zou zeggen… Dank God dat Hij jou zo geleid heeft, naar de Islam geleid heeft, en blijf vragen, blijf zoeken. Laat jezelf niet vastzetten in een bepaalde groep, zet geen oogkleppen op. Blijf bewust, blijf positief en blijf streven. Blijf doorgaan met… God zoeken.

Prachtig slotwoord.

Insjallaah (als God het wil).

Baraakallaahu feek (moge God je zegenen), meneer Fris. Dit was wederom een aflevering van ‘Waarom islam?’ Wij danken jullie vriendelijk. As-salaamu ‘alaykum wa barakaatuhu (Vrede zij met jullie, en de Zegeningen).